Παλαιά Διαθήκη Καινή Διαθήκη
ΓΕΝΕΣΙΣ
ΕΞΟΔΟΣ
ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ
ΑΡΙΘΜΟΙ
ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ
ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ
ΚΡΙΤΑΙ
ΡΟΥΘ
ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄
ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ B΄
ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Γ΄
ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ΄
ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Α΄
ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Β΄
ΕΣΔΡΑΣ Α΄
ΕΣΔΡΑΣ Β΄
ΝΕΕΜΙΑΣ
ΤΩΒΙΤ
ΙΟΥΔΙΘ
ΕΣΘΗΡ
ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Α΄
ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Β΄
ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Γ΄
ΨΑΛΜΟΙ
ΙΩΒ
ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ
ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ
ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ
ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ
ΩΣΗΕ
ΑΜΩΣ
ΜΙΧΑΙΑΣ
ΙΩΗΛ
ΟΒΔΙΟΥ
ΙΩΝΑΣ
ΝΑΟΥΜ
ΑΒΒΑΚΟΥΜ
ΣΟΦΟΝΙΑΣ
ΑΓΓΑΙΟΣ
ΖΑΧΑΡΙΑΣ
ΜΑΛΑΧΙΑΣ
ΗΣΑΪΑΣ
ΙΕΡΕΜΙΑΣ
ΒΑΡΟΥΧ
ΘΡΗΝΟΙ ΙΕΡΕΜΙΟΥ
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΕΡΕΜΙΟΥ
ΙΕΖΕΚΙΗΛ
ΔΑΝΙΗΛ - ΒΗΛ ΚΑΙ ΔΡΑΚΩΝ
ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Δ΄
ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ
ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ
ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ
ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ
ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ
ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ
ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄
ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄
ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ
ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ
ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ
ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ
ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄
ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Β΄
ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄
ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β΄
ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ
ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ
ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ
Α΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΕΤΡΟΥ
Β΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΕΤΡΟΥ
Α΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΩΑΝΝΟΥ
Β΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΩΑΝΝΟΥ
Γ΄ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΩΑΝΝΟΥ
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΟΥΔΑ
ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ ΙΩΑΝΝΟΥ
Τίτλος:Ἀλληγορία Θείας Μετάληψης
Συγγραφέας: Ἄγνωστος συγγραφεύς
Κατηγορία:Τέχνη καί Ἀρχιτεκτονική
Θέμα: Ἁγιογραφία, Μετουσίωση, Εἰκόνα, Θεία Μετάληψη
Πηγή/Έκδοση:www.byzantinemuseum.gr
Χρ.Έκδοσης:
Ἐννόημα
! Ἡ σύνθεση τῆς εἰκόνας, ποὺ φέρει στὸ ἄνω μέρος τὴν ἐπιγραφὴ «Ἡ Μετάληψις», προσδίδει στὸ θέμα τῆς Δέησης, στὸ πάνω μέρος τῆς παράστασης, τὸ συμβολισμὸ τῆς θείας εὐχαριστίας, ἡ ὁποία ἀποδίδεται στὸ κάτω μέρος τῆς εἰκόνας μὲ θέματα ἀπὸ τὸ Θεῖο Πάθος καὶ τὴν Ἐσχατολογία (τέλος τοῦ κόσμου, Δευτέρα Παρουσία).
 
! Τὸ θέμα συνδέεται μὲ τὴ λεγομένη «Ἔριδα περὶ Μετουσιώσεως» (Transsubstantiatio) ποὺ κορυφώθηκε στὴ Δύση κατὰ τὴ Μεταρρύθμιση καὶ Ἀντιμεταρρύθμιση καὶ ἐξακολούθησε κατὰ τὸν 17ο αἰώνα. Ἡ διάδοση τοῦ εἰκονογραφικοῦ θέματος τοῦ Δαμασκηνοῦ ἕως καὶ τὸν 18ο ἀκόμη αἰώνα δηλώνει ὅτι τὸ ζήτημα ἐξακολουθοῦσε νὰ εἶναι ἐπίκαιρο γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη κοινότητα, τονίζοντας τὸν Ἄρτο ὡς ἔνζυμο (πρόσφορο) καὶ ὄχι ὡς ἄζυμο (ὄστια).
 
Ἀλληγορία Θείας Μετάληψης
Ἄγνωστος συγγραφεύς







Στὸ κέντρο τῆς παράστασης ὁ Χριστὸς πλαισιώνεται ἀπὸ τὴν Παναγία καὶ τὸν Ἰωάννη τὸν Πρόδρομο, σὲ στάση δέησης, καὶ τὰ τέσσερα ἀποκαλυπτικὰ σύμβολα τῶν εὐαγγελιστῶν: τὸ λέοντα, τὸν ἀετό, τὸν ἄγγελο καὶ τὸ μόσχο. Πατάει πάνω στὴ σφαίρα τοῦ κόσμου, ποὺ συγκρατεῖται ἀπὸ δύο μικροὺς ἀντικριστοὺς ἀγγέλους καὶ εἶναι διακοσμημένη μὲ τοὺς ἀστερισμοὺς καὶ τὸν ζωδιακὸ κύκλο. Ὁ Χριστὸς κρατεῖ μὲ τὸ ἀριστερό του χέρι Εὐαγγέλιο, ὅπου εἶναι γραμμένο ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη σχετικὸ μὲ τὴ θεία μετάληψη, γεγονὸς ποὺ τονίζει τὸ εὐχαριστιακὸ νόημα τῆς σύνθεσης. Τὸ ἱμάτιο ποὺ καλύπτει τὸν Χριστὸ ἀφήνει νὰ ἀποκαλυφθεῖ τὸ πάνω μέρος τοῦ σώματός του. Μὲ τὸ δεξί του χέρι πιέζει τὴν πληγὴ στὴ λογχισμένη του πλευρά, ἀπὸ τὴν ὁποία ρέει αἷμα ποὺ συλλέγεται σὲ ποτήρι Μετάληψης ἀπὸ ἕναν ἀπὸ τοὺς ἀγγέλους, ἐνῶ δεύτερος ἄγγελος, δεξιά, κρατεῖ ἔνζυμο ἄρτο (ἀντίδωρο). Στὸ πάνω μέρος τῆς εἰκόνας, δύο ὁμάδες ἀγγέλων κρατοῦν τὰ Σύμβολα τοῦ Πάθους: ἀριστερὰ τὸ σταυρό, τὴ σκάλα καὶ τὴ λόγχη καὶ δεξιὰ τὸν κίονα πάνω στὸν ὁποῖο μαστιγώθηκε ὁ Χριστός, τὰ καρφιὰ καὶ τὸ σπόγγο.

Ἡ σύνθεση τῆς εἰκόνας, ποὺ φέρει στὸ ἄνω μέρος τὴν ἐπιγραφὴ «Ἡ Μετάληψις», προσδίδει στὸ θέμα τῆς Δέησης, στὸ πάνω μέρος τῆς παράστασης, τὸ συμβολισμὸ τῆς θείας εὐχαριστίας, ἡ ὁποία ἀποδίδεται στὸ κάτω μέρος τῆς εἰκόνας μὲ θέματα ἀπὸ τὸ Θεῖο Πάθος καὶ τὴν Ἐσχατολογία (τέλος τοῦ κόσμου, Δευτέρα Παρουσία).

Τὸ ὑψηλῆς ποιότητας ἔργο ἀναδεικνύει τεχνοτροπικὰ στοιχεῖα πολὺ κοντὰ στὶς ἀρχὲς καὶ τὶς μεθόδους τῆς κρητικῆς ζωγραφικῆς, ὅπως τουλάχιστον αὐτὴ ἐπιβιώνει τὸν 17ο καὶ 18ο αἰώνα στὰ Ἰόνια νησιά. Εἰκονογραφικά, τὸ θέμα τῆς ἀλληγορικῆς ἀπεικόνισης τῆς θείας μετάληψης ὀφείλει τὴν πρωτότυπη σύνθεσή του σὲ Δυτικὰ πρότυπα. Τὰ δομικά του ὅμως στοιχεῖα, ὑπὸ τὴν ἐπίδραση τῶν λειτουργικῶν κειμένων, εἶναι οἰκεία στὴ βυζαντινὴ εἰκονογραφία καὶ ἀνιχνεύονται ἤδη σὲ παλαιότερη ἐποχή. Ἡ εἰκόνα ἀκολουθεῖ μὲ κάθε ἀκρίβεια τὴν ὁμώνυμη τῆς Μονῆς Θεοτόκου Πλατυτέρας στὴν Κέρκυρα ποὺ ἀποδίδεται στὸν Μιχαὴλ Δαμασκηνό. Ὁ ζωγράφος αὐτὸς φέρεται ὡς ὁ ἐκφραστὴς τῆς εἰκονογραφικῆς καινοτομίας ποὺ ἀπαντᾶ κυρίως στὴν Κέρκυρα καὶ ἀντιγράφεται ἀπὸ σημαντικὸ ἀριθμὸ μεταγενέστερων εἰκόνων. Τὸ θέμα συνδέεται μὲ τὴ λεγομένη «Ἔριδα περὶ Μετουσιώσεως» (Transsubstantiatio) ποὺ κορυφώθηκε στὴ Δύση κατὰ τὴ Μεταρρύθμιση καὶ Ἀντιμεταρρύθμιση καὶ ἐξακολούθησε κατὰ τὸν 17ο αἰώνα. Ἡ διάδοση τοῦ εἰκονογραφικοῦ θέματος τοῦ Δαμασκηνοῦ ἕως καὶ τὸν 18ο ἀκόμη αἰώνα δηλώνει ὅτι τὸ ζήτημα ἐξακολουθοῦσε νὰ εἶναι ἐπίκαιρο γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη κοινότητα, τονίζοντας τὸν Ἄρτο ὡς ἔνζυμο (πρόσφορο) καὶ ὄχι ὡς ἄζυμο (ὄστια).



 
Bookmark and Share
Συναφείς παραπομπές από την Αγία Γραφή


Πῶς ἰσορροποῦμε;

(Ἁπλοποιημένη μορφὴ κειμένου τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου περὶ τῶν βασικῶν ἐντολῶν τοῦ Εὐαγγελίου. Ὁ καλύτερος καθρέφτης, ὁ καθρέφτης τῆς Ἀγάπης τοῦ Θεοῦ. Ὅταν ἔρχονται τὰ προβλήματα, τὰ ψυχικὰ καὶ τὰ κοινωνικὰ, ἐκεῖ ρίχνουμε τὴν ματιά μας γιὰ νὰ μπορέσουμε νὰ βροῦμε τὴν ἰσορροπία μας· τὶ μᾶς φταίει.)

Ἀπαντᾶ ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης